Destan

[Aurora]

Destan bir milletin,ulusun yaşadığı savaş veyahut derin izler bırakmış herhangi bir olayın üzerine oluşan uzun şiirlerdir.Derin iz bırakmış olay üzerine kahramanlıklar anlatılır bu şiirlerde.

Destan Özellikleri
-Kahramanları seçkin kişilerdir(Hükümdar,Kral gibi esnaf birisi çıkıp ta destan heyyyt ben kahramanım diyemez sadece bunu seçkin kişiler yapabilir)

-Olağan üstü özellikler taşır(Kahraman kişinin altındaki atın fırtınadan bile hızlı gitmesi buna örnek verilebilir)

-Anonimdir(Kimin yazdığı,çizdiği belli olmaz dilden dile yayılmıştır.)

-Genellikle manzumdur

-Dili sade olmakla beraber ulusaldır da.

-Toplumun ortak görüşlerini yansıtır


Destan 3 Safhadan oluşur

1- Doğuş:Toplumu ilgilendiren olayın üzerine belirsiz bir yerden destan ortaya çıkar

2- Yayılma: Bu safhada ortaya çıkmış destan artık dilden dile yayılmaya başlar

3- Yazıya geçiş safhası:Destan artık yazıya geçirilir.Ancak çoğu zaman destanları kimlerin yazıya geçirdiği belli olmaz.

Destan 2'ye ayrılır,yapay ve doğal destanlar olmak üzere.

Yapay destanlar: Yapay destanlar toplumun üzerinden geçen derin iz bırakmış olayların üzerine bir şairin kendisinin uydurduğu kahramanlar,olaylar,mekanlar üzerinden yazmasıdır.

Doğal destanlar: Doğal destanlar tamamen kendi kendine ortaya çıkmış bir şair tarafından yazılmamış destanlardır.

Yapma Destanlara Örnekler

-Çılgın Orlando - İtalyan Şair 1.Ariosta(Hristiyanlık-Müslümanlık çatışmasını anlatır.)

-Kaybolmuş Cennet - Milton (Havva ve Adem'in yeryüzüne inişini anlatır.)

-Üç Şehitler Destanı - Fazıl Hüsnü Dağlarca

- Kurtarılmış Kudüs - İtalyan Şair Tasso (Kudüsün kurtarılışını anlatır.)


Doğal Destanlara Örnekler

İslamiyet Öncesi Olanlar

1-Hun-Oğuz Destanlar
Oğuz Kağan Destanı:Oğuz Kağan'ın hayatını,kahramanlıklarını,yaptıklarını,onun zamanında olan mucizeleri anlatır

2-Göktürk Destanları
Bozkurt Destanı: Türklerin bir kurttan türediği anlatılır
Ergenekon Destanı:Bir savaşta yenilen Türklerin sonrasında bir dağ arasında çoğalışlarını ve orada demir dağı eriterek çoğalmalarını ve yayılmalarını anlatır

3-Uygur Destanları
Türeyiş Destanı: Türklerin bir kurttan türediğini anlatır
Göç Destanı: Uygurlar için kutsal bir tılsımın Çin'e götürülmesiyle oluşan felaketleri iklim değişikliklerini ve Uygurların zorunlu göç edişlerini anlatır

4-Saka Destanları
Alper Tunga Destanı: Alper Tunga'nın hayatını yaptığı savaşları ve kahramanlıklarını anlatır
Şu Destanı:Saka hükümdarı Şu'nun İskender'e karşı yaptığı kahramanlıkları anlatır
Yaratılış Destanı : Belli bir Türk boyuna aittir.Evrenin yaratılışını ve insanoğlunun yeryüzünde yaşayışını anlatır.

İslamiyet Sonrası Doğal Destanlar
-Manas Destanı:Manas adlı bir Kırgız komutanın yiğitliklerini anlatır,bu destanın en önemli özelliği hala yazılması devam etmektedir.

-Satuk Buğra Han Destanı : Satuk Buğra Han 'ın islamiyeti yayarken çektiği zorlukları,yaptığı fedakarlıkları anlatır.

-Köroğlu Destanı: 16. yüzyılda Anadolu'da devlete baş kaldıran Köroğlu'nun isyanını anlatır

-Genç Osman Destanı : 4.Murat 'ın Bağdat seferine katılan Genç Osman adlı kahramanın yipitlikleri,başarıları,kahramanlıkları anlatılır

-Battal Gazi Destanı...